ย้อนความหลังกับอูร์บาน

ยาน อูร์บาน เทรนเนอร์ทีมชาติโปแลนด์ได้แบ่งปันมุมมองที่ไม่เหมือนใครเกี่ยวกับช่วงแรกๆตอนที่เขาค้าแข้งที่สเปน รวมถึงการทำงานฐานะโค้ชในปัจจุบัน 

อูร์บาน อดีตกองหน้าวัย 63 ปี เคยค้าแข้งกับ โอซาซูน่า ทีมดังเมืองปัมโปลน่าในช่วงปี 1989-1994 ต่อด้วย เรอัล บายาโดลิด ในซีซั่น 1994-1995 ตบท้ายกับ โตเลโด้ ในฤดูกาล 1995-1996 

ตอนอยู่ในปัมโปลน่า เมืองที่สวยงาม คุณจำวันแรกๆในสเปนได้ไหม อะไรทำให้คุณประหลาดใจที่สุดตอนที่มาถึง?

'อรุญสวัสดิ์, วันแรกของผม? ผมจำได้ไม่ชัดเจนนัก แต่ผมจำเกมแรกของผมได้ ซึ่งบังเอิญเป็นสนามของ บาร์เซโลน่า เราแพ้ 0-4 แต่จากที่คนอื่นๆเล่าให้ผมฟังทีหลัง ดูเหมือนว่าผมจะสร้างความประทับใจได้ค่อนข้างดี แม้จะพ่ายแพ้แบบยับเยินก็ตาม'

อะไรคือส่วนที่ยากสุดในช่วงเริ่มต้น? ภาษา, ความคิด หรือการหาเส้นทางของคุณในประเทศใหม่? จากการคุยกับเพื่อนร่วมทีมเก่าของคุณ ทุกคนบอกว่าคุณปรับตัวได้ดีมากราวกับว่าคุณไม่รู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงอะไรเลย

'ผมคิดว่าเรื่องภาษาเป็นความท้าทายใหญ่ที่สุด ภาษาเป็นส่วนสำคัญในการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่'

'ตอนแรก ผมได้รับการช่วยเหลือจากล่าม ในเวลาต่อมา มีบาทหลวงหลายท่านที่กำลังทำปริญญาเอกอยู่ที่มหาวิทยาลัยนาบาร์ร่า ผมจึงสามารถพูดภาษาโปลิชกับพวกเขาได้ ผมถึงกับลงเรียนภาษาสเปนที่สถาบันแห่งหนึ่งร่วมกับ แอชลีย์ ไกรม์ส จากไอร์แลนด์ ซึ่งย้ายมาที่สโมสรในช่วงเวลาเดียวกัน แต่เรียนได้เพียง 3 เดือนเท่านั้น'

'หลังจากนั้น เราคิดว่าเราพูดกันได้ดีแล้ว และสถานการณ์ในบาร์แห่งหนึ่งก็ยืนยันเรื่องนั้น เรากำลังคุยกันอยู่ แล้วมีคนใกล้ๆมาถามว่า 'พวกคุณพูดภาษาอะไรกัน?' เราตอบว่า 'คุณหมายความว่าอย่างไร?' ภาษาสเปน แน่นอน'

'เราจัดการได้ตั้งแต่เริ่มต้น ภาษาอาจเป็นส่วนยากที่สุด แต่เราก็เรียนรู้ได้อย่างรวดเร็ว ส่วนเรื่องห้องแต่งตัวและสโมสร ผมมาถึงตอนอายุ 27 ปี คุณอาจพูดได้ว่าผมผ่านอะไรมามากแล้ว ดังนั้นมันจึงไม่ใช่เรื่องน่าประหลาดใจหรือตกใจอะไรสำหรับผม'

ในแง่ของฟุตบอลมีความสำคัญแน่นอน แต่เรื่องภาษาและการเรียนรู้วัฒนธรรมก็มีความสำคัญมากเช่นกัน เมื่อมองย้อนกลับไป การย้ายมาอยู่ที่นี่เปลี่ยนคุณไปอย่างไรบ้าง? แล้วคุณมองมันอย่างไรในตอนนี้?

'ทุกสภาพแวดล้อมใหม่ย่อมทิ้งร่องรอยไว้บนตัวคน คนที่นี่เปิดกว้างและร่าเริงมาก พวกเขามองชีวิตด้วยความสงบมากกว่าที่จะแค่ปล่อยปละละเลย พวกเขาไม่พูดเกินจริงเกี่ยวกับปัญหา ในแง่หนึ่ง คุณจะกลายเป็นเหมือนพวกเขาโดยไม่รู้ตัวเมื่อคุณอยู่ท่ามกลางบรรยากาศแบบนั้น'

'ช่วงเวลาของผมในสเปนมีอิทธิพลต่อผมอย่างแน่นอน ซึ่งเห็นได้ชัดตอนที่ผมกลับไปโปแลนด์ในปี 2007 เพื่อทำงานกับ ลีเกีย วอร์ซอ ผู้คนมักบอกว่าผมแตกต่างออกไป ผมมีวิธีการทำสิ่งต่างๆที่ไม่เหมือนใคร แม้ว่าผมจะไม่สังเกตเห็นก็ตาม สำหรับผม มันดูปกติ แต่คนอื่นมองต่างออกไป ดังนั้นใช่แล้ว ปีที่ผมอยู่ในสเปนได้ทิ้งร่องรอยไว้แน่นอน'

คุณปรับตัวจากอาหารโปลิชมาเป็นอาหารสเปนได้เร็วไหม?

'สำหรับผม มันไม่ใช่เรื่องยากเลย อาหารที่นี่อร่อยและหลากหลายมาก แน่นอนว่าผมไม่ลืมอาหารโปลิช และหาวัตถุดิบมาทำอาหารโปลได้ง่ายๆทุกครั้งที่ผมอยากทาน'

เมื่อถูกถามถึงการทำแฮตทริคที่สนาม ซานติอาโก้ เบร์นาเบว เมื่อ 35 ปีก่อนที่ โอซาซูน่า บุกขย่ม เรอัล มาดริด 4-0 คุณจดจำเกมนั้นและประตูเหล่านั้นได้อย่างไร?

'ก่อนอื่นเลย มันเป็นฤดูกาลที่ยอดเยี่ยมสำหรับ โอซาซูน่า พวกเขาจบอันดับ 4 ซึ่งผมคิดว่าเกิดขึ้นเพียง 2 ครั้งในประวัติศาสตร์ของสโมสร และเราได้พิสูจน์คุณภาพของเรากับทีมอย่าง เรอัล มาดริด ซึ่งไม่เคยแพ้ในบ้านฤดูกาลนั้น เมื่อมองย้อนกลับไป ผมคิดว่าประตูเหล่านั้นกำหนดตัวตนของผมในฐานะนักเตะ'

'ผมทำประตูจากลูกโหม่ง และผมเป็นที่รู้จักในเรื่องของความสามารถในการโหม่งของผมเสมอมา ประตูที่สองมาจากการยิงไกล ผมถนัดทั้งสองเท้าและมีลูกยิงที่ทรงพลังจากระยะไกล ประตูที่สามเป็นการจบสกอร์ที่ยอดเยี่ยม ควบคุมบอลและยิงผ่านผู้รักษาประตูที่เสาไกล นอกจากนี้ผมยังทำแอสซิสต์ได้ด้วย แสดงให้เห็นว่าผมมีไหวพริบในการเล่นที่ดี นั่นคือมุมมองของผม'

'มันเป็นเรื่องที่พิเศษมากไหม? ใช่ แต่ผมเพิ่งรู้ตัวหลังจากอาชีพค้าแข้งของผมสิ้นสุดลงแล้ว ตอนที่ผมยังเล่นอยู่ มันก็แค่หน้าที่ของคุณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตำแหน่งกองหน้า ในโปแลนด์ ผมเล่นเป็นกองกลางฝั่งซ้ายมาตลอด แม้แต่ในทีมชาติ แต่ที่นี่ โค้ช เปโดร มาเรีย ซาบาลซ่า ตัดสินใจให้ผมเล่นเป็นกองหน้าคู่กับ กูโก้ ซีกานด้า ผมปรับตัวได้ดีและเล่นเป็นกองหน้ามาตลอด'

'มันเป็นไปด้วยดี แต่หลายปีต่อมาคุณถึงคิดว่า 'ว้าว ไม่ค่อยมีใครทำแฮตทริคที่นี่' มันเป็นช่วงเวลาพิเศษในอาชีพค้าแข้งของผม และสำหรับสโมสรด้วย มันเป็นเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่จะถูกจดจำโดยแฟนๆ โอซาซูน่า และตัวผมตลอดไป'

ก่อนหน้านี้ไม่เคยมีนักเตะชาวโปลเคยทำแฮตทริคใส่ เรอัล มาดริด?

'มีคนบอกผมว่าถ้ามันเกิดขึ้นในวันนี้ การรายงานข่าวของสื่อจะบ้าคลั่งมาก แม้แต่ตอนนั้น ผมรู้สึกว่ามันบ้าไปแล้ว ผมให้สัมภาษณ์ทีวี หนังสือพิมพ์ และอื่นๆอีกมากมาย มันเหลือเชื่อมาก แต่สื่อก็ทำงานแบบนั้น คุณต้องรีบนำเสนอข่าวออกมาอย่างรวดเร็ว'

นั่นเป็นช่วงเวลาที่ฟุตบอลสเปนเริ่มถูกจับตามอง และเป็นช่วงเวลาที่ บาร์เซโลน่า เริ่มสนใจใช่ไหม เรารู้ว่าพวกเขาสนใจ โยฮัน ครัฟฟ์ ชื่นชอบในพรสวรรค์ของคุณ มันเป็นเพราะเหตุใดที่การย้ายทีมไม่เกิดขึ้น?

'ผมไม่สามารถยืนยันได้ว่า บาร์เซโลน่า ได้พูดคุยกับ โอซาซูน่า จริงๆ เพราะไม่มีใครบอกผมตรงๆ แต่สื่อเขียนถึงเรื่องนี้ เราทุกคนรู้ว่ามันเป็นอย่างไร คุณอยู่ในเรดาร์ แต่ยังมีนักเตะมากมายในตำแหน่งนั้น'

'ถึงแม้ผมจะอยู่ในลิสต์ของ บาร์เซโลน่า มันหมายความว่าพวกเขามองเห็นคุณค่าในตัวผม'

'มันเยี่ยมมากเมื่อสโมสรอย่าง บาร์เซโลน่า สนใจคุณ แต่ตอนนั้นมันต่างออกไป ผมไม่มีตัวแทน คนที่พาผมมาที่นี่เกี่ยวข้องกับแฮนด์บอล เขาพา บ็อกดาน เวนต้า มาที่นี่ บางทีเขาอาจจะรู้โดยบังเอิญหรือมีคนรู้จักที่ โอซาซูน่า ซึ่งกำลังมองหาคนจากโปแลนด์ ปรากฎว่าเป็นผม และนั่นคือวิธีที่มันเกิดขึ้น'

'ถ้าผมมีตัวแทน บางทีเรื่องราวอาจจะแตกต่างออกไป เพราะผมอยู่ในฟอร์มที่ดีมากหลังจากทำแฮตทริคนั้นได้ หลังจากฤดูกาลนั้น เราได้เล่นบนเวทียุโรป โอซาซูน่า ก็ทำได้ดีเช่นกัน เราแพ้แค่เกมเดียวคือกับ อาแจ็กซ์ ซึ่งคว้าแชมป์ ยูฟ่า คัพ ในปีนั้น'

'ก่อนหน้านั้น เราเล่นกับ สตุ๊ตการ์ท ที่แข็งแกร่งมาก เสมอกัน 0-0 ในบ้าน พวกเขาคิดว่าการเอาชนะ โอซาซูน่า ในบ้านของพวกเขาเป็นเรื่องง่าย แต่เราเป็นฝ่ายชนะ 3-2 โดยผมทำ 2 ประตูและหนึ่งแอสซิสต์ ผมจำได้ว่ามีสโมสรเยอรมัน 6 หรือ 7 ทีมสนใจผมหลังจากนั้น'

รวมถึง สตุ๊ตการ์ท ด้วยหรือไม่?

'ใช่ เพราะพวกเขาเห็นฟอร์มการเล่นของผม และรู้ว่าสัญญาของผมกำลังจะสิ้นสุดลง'

การเปลี่ยนจากนักเตะอาชีพมาเป็นโค้ชดำเนินไปอย่างราบรื่นสำหรับคุณหรือไม่? การทำความเข้าใจกับนักเตะช่วยคุณได้อย่างไร?

'มันง่ายไหม? ก็ตอบยาก ผมไม่แน่ใจว่าอยากเป็นโค้ชหรือเปล่า แต่ผมลองดู ผมเริ่มฝึกสอนตั้งแต่ก่อนเลิกเล่นด้วยซ้ำ โดยฝึกสอนเด็กๆในช่วงบ่ายๆ เด็กๆอายุ 8-10 ขวบเล่นฟุตบอล 5 คนโดยใช้ประตูแฮนด์บอล'

'หลังจากเลิกเล่น ผมได้รับข้อเสนอให้ทำงานกับทีมเยาวชนของ โอซาซูน่า ผมไม่แน่ใจนัก แต่ผมก็รับข้อเสนอนั้นเพื่อดูว่ามันเป็นสิ่งที่ผมอยากทำในวงการฟุตบอลหรือไม่'

'ผมไม่มีความทะเยอทะยานอะไรมากนัก ผมเริ่มต้นจากการเป็นผู้ช่วยโค้ชทีมเยาวชน ดังนั้นผมจึงไม่ต้องตัดสินใจทุกอย่างในทันที จากนั้นผมก็ได้เป็นเฮดโค้ชทีมเยาวชน และเราคว้าแชมป์สเปนกับทีมเยาวชนอายุมากสุด ซึ่งเป็นแชมป์ระดับชาติเพียงรายการเดียวสำหรับทีมเยาวชนของ โอซาซูน่า นั่นเป็นตอนที่ผมเริ่มติดใจการเป็นโค้ชจริงๆ เมื่อคุณเป็นเฮดโค้ช คุณต้องตัดสินใจ และความสำเร็จก็ดึงดูดคุณเข้ามา'

'นั่นนำไปสู่ขั้นตอนต่อไป คือทีมสำรองของ โอซาซูน่า ตอนนั้นผมรู้แล้วว่าใช่ ผมอยากเป็นโค้ช นักฟุตบอลบางคน เมื่ออาชีพใกล้จะจบลง พวกเขาจะสังเกตการทำงานของทีม การทำงานของโค้ช และรู้ว่าพวกเขาอยากเป็นโค้ช นั่นไม่ใช่กรณีของผม แต่ผมคิดว่าผมเตรียมตัวมาดีสำหรับงานนี้โดยการไม่ทะเยอทะยานมากเกินไปในทันที และค่อยๆไต่เต้าขึ้นมาจากระดับเยาวชน'

'การบอกนักเตะอาชีพว่าเขาไม่ได้อยู่ในแผนการของคุณและต้องหาทีมใหม่ นั่นเป็นเรื่องหนึ่ง และการบอกแบบนั้นกับเด็กหนุ่มก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง เขาและครอบครัวหวังว่าเขาจะก้าวหน้าในทีม โอซาซูน่า แล้วจากนั้นคุณก็ต้องบอกเขาว่า 'ขอโทษ คุณต้องไป''

'นั่นยากกว่าในฟุตบอลอาชีพมาก นั่นเป็นเหตุผลที่เรียกว่าฟุตบอลอาชีพ คุณต้องตัดสินใจเพื่อประโยชน์ของทีมและสโมสรได้ตลอดเวลา กับนักฟุตบอลเยาวชนนั้นแตกต่างออกไป คุณกำลังดับความหวังและความฝันของพวกเขา'

คุณคิดว่าการคุมทีมในสเปนกับโปแลนด์มีความแตกต่างกันอย่างไร?

'ผมไม่เห็นความแตกต่างมากนักในเรื่องนั้น ผมคิดว่าตอนที่ผมมาโปแลนด์ในปี 2007  แต่ตอนนั้นเป็น ลีเกีย วอร์ซอ ที่มีนักเตะเก่งๆมากมาย ความตระหนักรู้ในโปแลนด์กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว นักเตะเริ่มโฟกัสไปที่การใช้ประโยชน์จากอาชีพค้าแข้งของพวกเขาให้มากที่สุด มันดูดีในตอนนั้นและยังคงดูดีในห้องแต่งตัวในโปแลนด์'

'ในแง่ของฟุตบอล มีความแตกต่างกัน ในโปแลนด์มีการเน้นย้ำอย่างมากเกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมทางกายภาพ มันสำคัญมาก ผมแตกต่างออกไปเล็กน้อยตรงที่ผมต้องการเน้นไปที่เทคนิค ให้นักเตะเล่นกับบอลและทำให้เกมสนุกน่าดู มันไม่ง่าย แต่ผมเชื่อว่านักเตะที่คุ้นเคยกับบอลและได้สัมผัสบอลบ่อยๆ ในระหว่างการแข่งขันจะพัฒนาได้มากกว่าแค่การต่อสู้ เข้าปะทะ สไลด์ และอื่นๆ'

'นั่นคือความแตกต่างที่สำคัญ แต่ตอนนี้มันกำลังเปลี่ยนแปลงไปแล้ว ปัจจุบันหลายทีมในโปแลนด์เล่นฟุตบอลที่น่าดึงดูดและมีเทคนิคสูง'